Sagalassos: Antik Kentin Görkemi Gün Işığına Çıktı

Dünyanın en yüksek rakımlı tiyatrosu, Anadolu’daki ilk Roma hamamı, 28 metre uzunluğunda 9 metre yüksekliğindeki Antoninler Çeşmesi ve agoralarıyla ünlü Sagalassos depremler ve 7’nci yüzyılda yaşadığı saldırılardan sonra tarihe...
Antik Kentin Görkemi Gün Işığına Çıktı Sagalassos

Dünyanın en yüksek rakımlı tiyatrosu, Anadolu’daki ilk Roma hamamı, 28 metre uzunluğunda 9 metre yüksekliğindeki Antoninler Çeşmesi ve agoralarıyla ünlü Sagalassos depremler ve 7’nci yüzyılda yaşadığı saldırılardan sonra tarihe karışmış.

Burdur‘un Ağlasun kasabasına 7 kilometre uzaklıkta ve 1600 metre yükseklikte bulunan Antoninler Çeşmesi ve Yukarı AgoraSagalassos, bir antik Pisidya kenti. Sagalassos’un tarihi, İÖ 4200 yıllarına kadar uzanıyor.

İÖ 3000-2500 yıllarına, Tunç Çağı’na ait yerleşimin tespit edildiği Sagalassos, Demir Çağı’nda, İÖ 1200-750 tarihleri arasında kent halini alıyor.

İÖ 333 yılında Büyük İskender şehri ele geçiriyor ve Sagalassos Hellenleşmeye başlıyor. İÖ 25’e kadar Antik Pisidya bölgesinde önem kazanan Sagalassos, İskender’den sonra Seleukosların ve Bergama Krallığı’nın hakimiyetine giriyor. Daha sonra ise Roma’nın ve Galatya Kralı Amyntas’ın egemenliğine giriyor.

İÖ 25 yılında İmparator Augustus döneminde Roma İmparatorluğu’na tekrar katılan kent, imparatorluk için önem kazanıyor. Kent yazıtlarında “Psidya’nın en önemli kenti, Romalıların dostu ve müttefikleri” cümlesi yer alıyor.

İS 3. yüzyıla kadar yükselişi devam eden kentin sınırları genişliyor ve çeşitli şehirde çeşitli süslemeler yapılıyor. Fakat İS 6. yüzyıldaki deprem kent için büyük bir yıkım oluyor.

Depremin ardından 542’de yaşanan veba salgını da kenti oldukça etkiliyor. Bu felaketler zengin Sagalassos’u sona doğru yaklaştırıyor. Kentin alt yapısı, üretimi ve ekonomisi zayıflıyor. Ancak asıl darbeyi 7. yüzyılda gerçekleşen ikinci deprem vuruyor. Şu an kazı alanı gezilirken depremin yarattığı yıkıntılar görülebiliyor. Antik tiyatroda ve kütüphanede depremin etkisi oldukça belirgin. Su kaynakları kapanan, zamanla ormanları tükenen, ısınma sorunu yaşayan kent Arap akınları ve savaşlar sonrasında terk ediliyor. Şehir kayıplara karışıyor.

Sagalassos1706 yılında Fransız gezgin Paul Lucas tarafından keşfedilen kentin ismini, 1824 yılında İngiliz Papaz F. V. J. Arundell deşifre ediyor. İlk kapsamlı çalışma 1884-1886 yıllarında PolonyalI Kont K. Lanckoronski yönetiminde yapılıyor ve şehrin haritası çıkarılıyor. 1982 yılında İngiliz arkeolog Stephen Mitchell başkanlığında araştırmalar yeniden başlıyor.

1986’da ise Sagalassos’u ziyaret eden Belçika Katolik Leuven Üniversitesi Profesörü Marc VVaelkens dört yıl sonra kazıları başlatıyor. Şu an 45 kişilik kazı ekibi ve 45 kişilik işçi grubu ile kazı çalışmaları devam ediyor. Marc VVaelkens’in emekli olmasından sonra kazı başkanlığını yine Leuven Üniversitesi’nden Profesör Jereon Poblome sürdürmeye başlamış. Disiplinlerarası bir çalışma ile gerçekleşen Sagalassos Arkeolojik Araştırma Projesi’nde Yüksek Mimar Ebru Torun kazı başkan yardımcısı konumunda, Dr. Beatrice de Cuepere arkeo-zooloji uzmanı, Dr. Elena Marinova da arkeo-botanik uzmanı olarak görev yapıyor. Bölgedeki hayatı her yönüyle inceleyen, diğer kentlerle ilişkilerini, yükselişi ve çöküşünü araştıran ekibin çalışmalarına, 2004 yılından beri ana sponsor olarak Aygaz ve 2011 yılından itibaren de kentin kazı ve restorasyon sponsoru olarak Koptur destek veriyor. Koptur ayrıca bu yıl hizmete soktuğu Sagalassos Lodge & Spa ile bölgedeki turizme katkı sağlıyor.

Antik Kentin Görkemi Gün Işığına Çıktı Sagalassos

Agora ve Antoninler Çeşmesi

Şehrin en görkemli kalıntıları olan 9 bin kişilik dünyanın en yüksek rakımlı tiyatrosu, Antoninler Çeşmesi, Roma hamamı, kent meydanları Yukarı ve Aşağı Agora, kentin zenginliğini ve büyüklüğünü gösteriyor.

Antoninler Çeşmesi’nin süsleri

Neon Kütüphanesinin yanında restorasyonu devam eden bölgede bulunan fırın üzerindeki çalışmalar sürüyor.

Neon Kütüphanesinin yanında restorasyonu devam eden bölgede bulunan fırın üzerindeki çalışmalar sürüyor.

Restorasyonu tamamlanan meşhur Antoninler Çeşmesi’nin yer aldığı ve halen restorasyonu devam eden Yukarı Agora, Hellenistik dönemde erkeklerin politika konuşmak üzere toplandığı politik merkezdi.

Bu nedenle kent meclis binası da Yukarı Agora’ya hakim bir konuma inşa edilmiş durumda. Çeşmedeki süslemeler Augustus döneminden başlıyor. Çeşmenin üzerinde hem su, hem de şarap ve keyif tanrısı olan Dionysos’la ilgili tiyatro maskeleri, üzümler, sarhoş edici bitkiler kabartma olarak yer alıyor.

Anadolu’daki ilk Roma hamamı

İmparator Augustus döneminde, İS 10-30 yılları arasında yaptırılan Sagalassos’un ilk hamamı, Anadolu’da bilinen en eski Roma tarzı hamam olma özelliği taşıyor. Uçları yarım daire biçimindeki yan yana dikdörtgen salonlardan oluşan hamamın benzerlerine İtalya’daki Pompei kentinde de rastlanıyor. Sagalassos Hamamı’nın merkezinde Mermer Salon ya da İmparatorluk Salonu bulunuyor. İmparatorluk Salonu’nda spor karşılaşmalarının ödül törenleri gerçekleştiriliyordu.

Aşağı Agora bölümünde alış veriş ve yemek için parsellenen küçük bölümleri görmek mümkün (üstte).

Aşağı Agora bölümünde alış veriş ve yemek için parsellenen küçük bölümleri görmek mümkün (üstte).

İS 2. yüzyılda bu hamamın üzerine büyük hamam kompleksi inşa ediliyor. Sagalassos’un en büyük binası olan imparatorluk hamamı iki katlı. Salonda kullanılan pahalı malzemeler ve zengin süslemeler, o dönem ekonomik durumunun iyi olduğunu gösteriyor. Hamamda kadın ve erkekler için ayrı olan soyunmalıklar, buhar odaları, havuz ve halka açık tuvaletler de bulunuyor.

Şehrin en önemli kalıntılarından .dünyanın en yüksek rakımlı tiyatrosu.

Şehrin en önemli kalıntılarından dünyanın en yüksek rakımlı tiyatrosu.

Kentin diğer çeşmesi

Sagalassos’taki Geç Hellenistik Çeşme, İÖ 50-25 yılları arasına tarihleniyor. Ufak bir avlu etrafındaki çeşme, suyun güneşten ve kirden korunması için bir ön duvar ve üzerinde yükselen Dor düzenindeki sütunlara sahip. 1997 yılında restorasyonu tamamlanan ve kendi su kaynağı bulunan çeşmeye bugün su bağlanmış durumda.

Neon Kütüphanesi

Kentin zenginlerinden Titus Flavius Severianus Neon İS 120 yıllarında ölen babası için Neon Kütüphanesi’ni yaptırttı. Efes’teki Celsus Kütüphanesi’ne benzeyen yapının sadece taş kaidesi özgün yapım evresine ait.

image_pdfPDFimage_printYazdır
Kategoriler
Tarih

Benzer Konular

  • Sultan Abdülhamid

    Bir miras meselesi!

    Sarmış yine âfâkını bir dûd-ı muannid, Bir zulmet-i beyzâ ki peyâpey mütezâyid. Tevfik Fikret Sarmış yine ufuklarını bir inatçı duman, Bir ak karanlıktır gittikçe artan. (Yeni dilde söyleyen Serol...
  • ceylan derisinin üzerine altın yazmalı 7 yüzyıllık Tevrat ele geçirildi

    Türkiye’de 7 Asırlık Altın Yazma Tevrat Ele Geçirildi

    “Türkiye’nin Muğla ilinde Yahudilerin kutsal kitabı altın yazmalı Tevrat ele geçirildi” Altın yazmalı olan Tevrat’ı satmak için 7,5 milyon lira karşılığında jandarma istihbarat birimleriyle anlaşma sağlayan 4 şüpheli, Muğla’da...
  • Temel İçgüdü Değişmeyecek

    Temel İçgüdü Değişmeyecek

    Önceleri bir kadına, babasından habersiz mektup göndermek çok tehlikeliydi. Kadın özgürleştikçe bu tehlike azaldı. Tarihsel gelişmeye ve Bebek Lucca’daki trende bakınca kadının özgürleşmesi devam edecek 150 bin yıl önce...
  • Peru’daki Ollaytaytambo antik kenti

    15 Bin Yıl Önce Daha İleri Uygarlıklar Vardı

    Rusya’da ‘Alternatif Tarih Laboratuvarı’ çalışmaları yürüten fizikçi Andrey Sklarov’un ekibi, insanoğlu tarihi hakkında akıl almaz iddialar ortaya atıyor. Sklarov, Hitit, Sümer ve İnka gibi antik uygarlıkların günümüz teknolojilerinden çok...